Αναστάσιος Μπασαράς: Χωριό μου ...Χωριουδάκι. Περιστέρα Καλαμπάκας

Η Περιστέρα (όνομα στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: ΤΣΙΑΣΙ), είναι συνοικισμός της Βορειο-Δυτικής Θεσσαλίας ευρίσκεται σε απόσταση 19 χλμ., βορειοδυτικά, από τα Τρίκαλα και έξη, νοτιοδυτικά, από την Καλαμπάκα (ΓΜ: 21ο 38΄ ΓΠ: 39ο 38΄), κατοικείται από 238 κατοίκους, γεωργούς και κτηνοτρόφους. Ο οικισμός συνορεύει με τα χωριά: Βασιλική, Αγιοι Θεόδωροι, Σαρακίνα, Βυτουμά, Καλονέρι και Μεγάρχη. Εχει άριστο οδικό δίκτυο, εξαιρετική ρυμοτομία και οι γύρω κατάφυτοι με βελανιδιές λόφοι, μαζί με τον ποταμό Πηνειό του δίνουν μια ξεχωριστή ομορφιά.

Ανάμεσα στο λόφο «Σκούμπο», στα δυτικά του οικισμού, και τον Πηνειό απλωνόταν η αρχαία πόλη Φαλώρεια. Κατά τους ερευνητές η πόλη πήρε το όνομά της από το κωνικό σχήμα του Σκούμπου που θύμιζε το μπροστινό μέρος της περικεφαλαίας, που στα ομηρικά ελληνικά ονομάζεται «φαλός».


Η Φαλώρεια καταστράφηκε στα 198 π. χ. από τον Τίτο Κόϊντο Φλαμινίνο. Τα ερείπια της ακρόπολης της αρχαίας πόλης σώζονται σήμερα στην κορυφή του Σκούμπου, καλυμμένα από πυκνή βλάστηση. Από την ακρόπολη φαίνονται όλες σχεδόν οι πλαγιές του Κόζιακα και η πεδιάδα των Τρικάλων.

    

 

   
Θρύλοι της περιοχής λένε πως στο Σκούμπο υπάρχουν τρία πηγάδια: στο ένα υπήρχε η χρυσή κούνια του βασιλιά, η «σαρμάντζα» του, στο δεύτερο χρυσάφι και στο τρίτο τρία μεγάλα φίδια. Το περιεχόμενο του τρίτου πηγαδιού αποθάρρυνε όσους σκέφτονταν να ερευνήσουν την αλήθεια της παράδοσης για το περιεχόμενο των άλλων δύο.

Νοτιοδυτικά στην κορυφή του Σκούμπου, είναι κτισμένο

το ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου. Εκεί ο δάσκαλός μας, Γεωργιος Βακουφτσής, μας πήγαινε εκδρομή την Πρωτομαγιά για να πιάσουμε το Μάη.

 

 

 

Ένας άλλος βράχος στα νότια της κοινότητας, προς τη Μεγάρχη, είναι το «Καστέλι», που η γεωλογική του σύσταση είναι ίδια με αυτή των βράχων των Μετεώρων.

 

 

 

Δυτικά από το Καστέλι, βλέποντας την Περιστέρα, τα Μετέωρα, 

την Πέτρα της Σαρακήνας, τη Θεόπετρα, το μοναστήρι των  Αγίων Θεοδώρων, Τον Κόζιακα δυτικά και τα Χάσια βόρεια και ανατολικά. έχει κτιστεί ένα πανέμορφο εκκλησάκι, του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Εκεί κάθε 28/29 Αυγούστου οργανώνεται μια λιτή και ταπεινή  γιορτή, συγκεντρώνοντας πολλούς-πάρα πολλούς πιστούς.

Δίπλα στην Περιστέρα, εκτείνεται δάσος έκτασης 250 στρεμμάτων με βαλανιδιές στη θέση «Παλιά Αμπέλια», όπου και η ομώνυμη βρύση. Άλλο δάσος με πεύκα και βαλανιδιές υπάρχει στη θέση «Γαβριά».

Μέσα στο χωριό σώζεται το «κονάκι» του μπέη του τσιφλικιού (και μετά την απελευθέρωση του Έλληνα ιδιοκτήτη του Βασίλη και Αιμιλίας Μέκιου), γνωστού ως «Κονάκι Μέκιου» ...  ένα πέτρινο κτίσμα με αυλόγυρο, που έχει κριθεί διατηρητέο. Το κτίσμα χρησιμοποιήθηκε σαν καταφύγιο στη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου από κατοίκους της περιοχής αλλά και από καταδιωκόμενους που ήρθαν από το νομό Γρεβενών. 

Η ιστορία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του της Θεσσαλίας η ιδιοκτησία του πέρασε στον Βασίλειο Μέκιου. Το οίκημα, εικάζεται ότι χτίστηκε μεταξύ των ετών 1881-1895, δηλαδή μετά την απελευθέρωση και πριν από το κάψιμο του χωριού (1897), αλλά πάλι δεν είναι βέβαιο, καθώς δεν υπάρχουν

Το κτίσμα, πάντως, είναι ένδειξη ότι οι τεχνίτες έμειναν αρκετό καιρό στο χωριό (μήνες ή και χρόνια), προκειμένου να ολοκληρώσουν το κτίσιμό του. Το "κονάκι" (Κούλια, όπως το αποκαλούν οι ντόπιοι), είναι ένα νεοκλασικό πέτρινο κτίριο, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά . Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν υλικά από τη φύση, που αφού τα επεξεργάστηκαν κατάλληλα οι μάστορες, τα έχτισαν με τέτοιο μεράκι, ώστε (ενώ το κτίσμα είναι ογκώδες) να φαίνεται λιτό, ελαφρύ και καλοδουλεμένο.

Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά του κτιρίου, ο πρώτος όροφος έχει πολυγωνικό χτίσιμο και επικοινωνεί με την αυλή με εξωτερική πέτρινη σκάλα, ενώ για το χτίσιμό του χρησιμοποιήθηκαν μικρότεροι λίθοι, λαξευμένοι σύμφωνα με το κυψελοειδές. Ο β' όροφος, κατασκευασμένος από αργολιθοδομή, είναι επιχρισμένος εξωτερικά και φέρει διακοσμητικές ταινίες, λείες και οδοντωτές. Όλοι οι όροφοι επικοινωνούν μεταξύ τους με εσωτερική σκάλα.

Οι τέσσερις γωνίες του κτιρίου καθώς και τα ανοίγματα των παραθύρων κατασκευάστηκαν από ορθογωνισμένους γωνιόλιθους που προεξέχουν -ελαφρώς- από την υπόλοιπη επιφάνεια του τοίχου (πλην του άνω μέρους των κουφωμάτων που είναι χτισμένα, ελαφρώς τοξωτά, με τούβλα). Η κυρία είσοδος του κτιρίου καθώς και τα παράθυρα του ημιυπόγειου και πρώτου ορόφου ήταν ασφαλισμένα με βαριά σιδερένια κάγκελα (μερικά σώζονται μέχρι σήμερα) από ατόφιο σίδερο. Γενικά, όλο το οικοδόμημα, μαζί με την κεραμιδένια στέγη, παρουσιάζει μια επιβλητικότητα, μεγαλοπρέπεια και αρχοντιά. Το "κονάκι" -ίσως το μοναδικό αντιπροσωπευτικό δείγμα τσιφλικόσπιτου σε όλη τη Θεσσαλία- πέρα από την τεχνική του κατασκευή, έχει ιστορική, λαογραφική και αισθητική αξία.Το Κονάκι αυτό αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Συνδέθηκε με την τσιφλικοκρατία, τη ληστοκρατία, τους κολίγους, γι' αυτό και δεν εξετάζεται μόνο ως ένα νεοκλασικό έργο τέχνης.Το "Κονάκι Μέκιου", χαρακτηρίστηκε διατηρητέο, ως ιστορικό μνημείο και έργο τέχνης.

Πανέμορφο είναι και το πέτρινο δημοτικό  σχολείο, που ανακαινίστηκε το 1951-52 με χρήματα από έρανο της τότε βασίλισσας Φρειδερίκης. Στο σχολείο δίδαξε για μια 20ετία ο αείμνηστος δάσκαλος Γεώργιος Βακουφτσής . Του χρωστάμε πολλά, πρόσφερε τις βάσεις της μόρφωσης σε πολλές γενιές, πέρα από γράμματα δίδαξε: τραγούδι, χορό, εκκλησιαστική μουσική, κηπουρική ... Κάθε Κυριακή μας οδηγούσε στην εκκλησία, όπου με τη δική του μαεστρία αποτελούσαμε μια πολύ ωραία παιδική χορωδία 40-50 παιδιών. Ζούσαμε αληθινά τα πάθη και την Ανάσταση του Χριστού. Εκανε λαμπρές σχολικές γιορτές, γυμναστικές επιδείξεις, πέρας της σχολικής χρονιάς, ποιήματα, σκέτς, παραστάσεις, χοροί, μέσα σε ένα πανέμορφο σχολικό κήπο, που είχε βραβευθεί και με το πρώτο βραβείο της περιφέρειας Θεσσαλίας. 

Ο προστάτης της Περιστέρας είναι ο Αγιος Γεώργιος.

Το πανηγύρι, που γίνεται, συνήθως τη δεύτερη μέρα του Πάσχα, ήταν και είναι ονομαστό! Τα παλιά χρόνια το διαφήμιζε ο τελλάλης! Τουλάχιστον τρείς μεγάλοι γύροι γυναικών, ανδρών και νέων εχόρευαν την 'καραγκούνα΄!

 

  

Στα 1897 το χωριό κάηκε από τον καπετάν Λιόλιο, που είχε το λημέρι του στο Βυτουμά. με αυτόν τον τρόπο ο ληστής εκδικήθηκε το φόνο του πρωτοπαλίκαρού του από τον παπα-Κώστα Τσέργα, προπάππο μου από την πλευρά της γιαγιάς μου Θεοπούλας Τσέργα (σύζυγος του παππού μου Αναστασίου Μπασαρά και μητέρα εννιά παιδιών) 

 

 

 

 

 

 

Η Περιστέρα, επλήρωσε μεγάλο τίμημα με την αντίστασή της στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Οι Γερμανοί εκτέλεσαν, την 2/4/1944, δώδεκα κατοίκους της Περιστέρας μεταξύ των οποίων και τον Παππού μου Αναστάσιο Μπασαρά, τον οποίο τιμώ με το όνομά μου (Βαϊνάς Βασίλειος, Γκούμας Ανδρέας, Γκούμας Σταύρος, Μπαρμπαρούσης Βησσαρίων, Μπαρμπαρούσης Κωνσταντίνος, Μπαρμπαρούσης Γρηγόριος, Μπασαράς Αναστάσιος, Μπασαράς Αθανάσιος, Ρούντος Ιωάννης, Περώνας Νικόλαος, Πλευράς Νικόλαος, Καλύβας Δημήτριος)

Είμαι περήφανος, που γεννήθηκα στην Περιστέρα, την οποία αγάπησα και ετίμησα. Ημουνα, ο πρώτος μαθητής σε όλες τις τάξεις του Δημοτικού, και κατόπιν του Γυμνασίου/Λυκείου Καλαμπάκας. Επέτυχα πρώτος στη Σχολή Μηχανικών Αεροπορίας (Σχολή Ικάρων), το 1963. Λένε για χρόνια πολλά ότι ήμουνα το καμάρι του Γυμνασίου της Καλαμπάκας. Εκανα μεγάλη καριέρα στην Πολεμική Αεροπορία και στο ΝΑΤΟ. Κλέβω (και την ευχαριστώ θερμά), από το εξαιρετικό βιβλίο της αγαπημένης εξαδέλφης Κικής Γκούμα (Ζωντανεύοντας το χτες ...): 'Μόνιμα σημαιοφόρος / και δεινός τροπαιοφόρος/ το ΝΑΤΟϊκό ξεφτέρι/ στο IQ δεν έχει ταίρι!'.

Παραθέτω μερικές φωτογραφίες:

Οι προγονοί μου:

  

Προσωπικές-Οικογενειακές Φωτογραφίες

   Η ανάρτηση αυτή αφιερώνεται στη μνήμη

του γιού μας Κωνσταντίνου,

που έφυγε τόσο νέος την 29η Αυγούστου του 2017!

Πηγές: (1) Η αποκάλυψη της Αρχαίας Φαλώρειας Εστιαιώτιδος, Νικόλαος Δ. Γκούμας,  (2)  Φωτογραφίες: Χριστίνα Κατσακιώρη, ΦΒ ' Φίλοι Περστέρας(Τσιάσι).