Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης* : Η έγκριση της Συμφωνίας των Πρεσπών ως μη αναστρέψιμη ζημία

Από την στιγμή που η Συμφωνία των Πρεσπών εγκρίθηκε με απόλυτη πλειοψηφία από το ελληνικό Κοινοβούλιο ολοκληρώνεται και το τελευταίο στάδιο της χρονικής αλληλουχίας που περιγράφεται στο κείμενό της, ενώ παραμένει ακόμη σε εκκρεμότητα η υπογραφή και έγκριση του πρωτοκόλλου προσχώρησης στο ΝΑΤΟ. Με τη δημοσίευση στο Φ.Ε.Κ., η Συμφωνία παράγει εντός της ελληνικής επικράτειας όλα τα αποτελέσματα που προβλέπονται στις διατάξεις της και φυσικά δεσμεύει τα όργανα της Ελληνικής Πολιτείας. Παράλληλα, μόλις η Συμφωνία τεθεί σε ισχύ, προβλέπεται (Άρθρο 20§§6 & 10) ότι θα ενημερωθεί σχετικά ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ με επιμέλεια οποιουδήποτε εκ των δύο μερών της Συμφωνίας και η τελευταία θα πρωτοκολληθεί στη Γραμματεία του ΟΗΕ. Η δε θέση της Συμφωνίας των Πρεσπών σε ισχύ τερματίζει αυτόματα και την Ενδιάμεση Συμφωνία, η οποία σταματά να παράγει έννομα αποτελέσματα. Πλέον, η Συμφωνία θα αναπτύσσει τη νομική δεσμευτικότητά της σε διεθνές επίπεδο, καθιστώντας την Ελλάδα δέσμια των υποχρεώσεων που αυτή επάγεται και –δυνητικά– υπόλογη σε περίπτωση παραβίασή τους.

Ένα κράτος μπορεί να μην συμμορφωθεί με τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει σε διεθνές επίπεδο σε βάθος χρόνου, αποδεχόμενο τις συνέπειες αυτής της επιλογής. Εννοείται, ότι το κόστος μιας ενδεχόμενης μη συμμόρφωσης δεν είναι το ίδιο για όλα τα κράτη, είτε αυτό υπολογίζεται με βάση την ισχύ του είτε την παράδοση και προσήλωσή του στη διεθνή νομιμότητα. Σε κάθε περίπτωση, τα κράτη αποφεύγουν να παραβιάζουν τις συμφωνίες που συνομολογούν μεταξύ τους και προτιμούν να προσχωρούν στη διεθνή νομιμότητα, ενώ όσες φορές επιχειρήσουν να παρεκκλίνουν, χρησιμοποιούν δημιουργικές νομικές ερμηνείες για να περιορίσουν το κόστος της απόφασής τους ή κατασκευάζουν βολικές πραγματικότητες που οδηγούν σε τετελεσμένα γεγονότα, τα οποία συνήθως δεν ανατρέπονται. Με αυτόν τον τελευταίο τρόπο, τα αναθεωρητικά κράτη επιδιώκουν να προσαρμόσουν τους κανόνες και τις υποχρεώσεις τους στην εκτός πλαισίου νομιμότητας πραγματικότητα που κατασκευάζουν (π.χ. η Τουρκία, τα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη και οι ειρηνευτικές διαδικασίες).

Οι διεθνείς συμφωνίες που τα κράτη συνομολογούν, ρυθμίζονται νομικά από τη Διεθνή Σύμβαση της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών (1969). Με άλλα λόγια, οι νόμιμες ενέργειες που θα μπορούσαν να αναληφθούν σε περίπτωση κυβερνητικής αλλαγής για την ανατροπή της Συμφωνίας των Πρεσπών είναι συγκεκριμένες και αποτελούν την επιτρεπτή εξαίρεση στον θεμελιώδη κανόνα pacta sunt servanda, που σημαίνει ότι οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις τρόποι για τον μονομερή τερματισμό μιας διεθνούς συμφωνίας: α) η ακύρωση, β) η καταγγελία και γ) η λήξη/αναστολή εξαιτίας ουσιώδους παραβίασης μιας συνθήκης.

Αρχικά, η επίκληση της ακυρότητας εδράζεται σε λόγους που ερμηνεύονται συσταλτικά από το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης στη Χάγη, το οποίο είναι το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο σύμφωνα με το Άρθρο 19§3 της Συμφωνίας των Πρεσπών για να επιλύσει οποιαδήποτε διαφορά προκύπτει από την ερμηνεία και εφαρμογή της. Οι λόγοι ακυρότητας περιλαμβάνουν την πλάνη, την απάτη, τη δωροδοκία, την άσκηση βίας (ακόμη και ψυχολογικής) σε βάρος αντιπροσώπου του κράτους, την απειλή χρήσης ένοπλης βίας ή τη χρήση ένοπλης βίας σε βάρος κράτους, και την αντίθεση σε κανόνα επιτακτικού/αναγκαστικού δικαίου (jus cogens). Ωστόσο, κανείς από τους παραπάνω λόγους δεν υφίσταται, ώστε να αναδειχθεί κάποιο ελάττωμα στη βούληση της Ελλάδας να δεσμευθεί από τη Συνθήκη των Πρεσπών. Πολύ δε περισσότερο, οι αιτιάσεις για χρηματισμό βουλευτών σε Σκόπια και Αθήνα ή για πιέσεις από σκοτεινά ξένα κέντρα εξουσίας, ώστε να υπογραφεί η Συμφωνία των Πρεσπών, δεν μπορούν να θεμελιώσουν απολύτως καμία στέρεη, ούτε καν σοβαροφανή, νομική βάση για την ακύρωση της Συμφωνίας.

Περαιτέρω, υπάρχει η δυνατότητα της καταγγελίας μιας διεθνούς συμφωνίας, ώστε το ενδιαφερόμενο συμβαλλόμενο μέρος να αποδεσμευθεί από αυτήν. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν μπορεί να καταγγείλει τη Συμφωνία των Πρεσπών, γιατί στο Άρθρο 20§9 προβλέπεται ότι «οι διατάξεις της παρούσας Συμφωνίας θα παραμείνουν σε ισχύ για αόριστο χρονικό διάστημα και είναι αμετάκλητες». Τα δύο κράτη επιδίωξαν να δεσμευθούν, αποποιούμενα τη δυνατότητα καταγγελίας, ενώ πλέον για να συμβεί το τελευταίο, θα πρέπει το ενδιαφερόμενο κράτος, σύμφωνα με το Άρθρο 56§1 της Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών, να ισχυριστεί και να αποδείξει ότι υπάρχει δικαίωμα καταγγελίας που προκύπτει από τη φύση της Συμφωνίας. Πρόκειται για ένα εγχείρημα ιδιαίτερα σύνθετο και φυσικά πολύ δύσκολα θα μπορούσε να τελεσφορήσει.

Τέλος, σύμφωνα με το Άρθρο 60 της Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών υπάρχει η περίπτωση της λήξης ή αναστολής μιας διεθνούς συνθήκης εξαιτίας ουσιώδους παραβίασής της. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να επενδύεται διαρκώς διπλωματικό κεφάλαιο στην παρακολούθηση της συμπεριφοράς του άλλου κράτους, ώστε να εντοπίζονται οι περιπτώσεις μη συμμόρφωσής του, οι οποίες όμως θα πρέπει να είναι ουσιώδεις για να εφαρμοστεί το παραπάνω Άρθρο. Πρακτικά, αυτό συνεπάγεται ότι η ουσιώδης παραβίαση αφορά σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που είναι τόσο σοβαρές ώστε έχουν επίπτωση στη συμμόρφωση με το σύνολο της Συμφωνίας.

Από τα προεκτεθέντα γίνεται κατανοητό πως από τη στιγμή που η Ελλάδα δεσμεύεται με τη Συμφωνία των Πρεσπών, οι δυνατότητες για την ανατροπή της είναι πάρα πολύ περιορισμένες. Φυσικά, αυτό δεν προδικάζει την εξέλιξη των πραγμάτων, αφού αργότερα, θα μπορούσαν οι κυβερνήσεις των δύο κρατών –προφανώς, διαφορετικές από τις σημερινές– να συμφωνήσουν τον τερματισμό της Συμφωνίας ή να διαπραγματευθούν μια νέα. Βέβαια, στην τελευταία περίπτωση η Ελλάδα θα έχει ήδη απωλέσει τα διαπραγματευτικά χαρτιά του ΝΑΤΟ και της έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ, και συνεπώς θα ήταν απίθανη η σύναψη μιας καλύτερης συμφωνίας, εκτός αν οι εξελίξεις είχαν αποδυναμώσει περαιτέρω το γειτονικό μας κράτος. Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει τουλάχιστον να απαντήσει στη ρηματική διακοίνωση με τις συνταγματικές τροποποιήσεις που έλαβε, γνωστοποιώντας ότι δεν αναγνωρίζει «μακεδονικό λαό». Όλα αυτά, βέβαια, εφόσον επιθυμεί να περισώσει κάτι, και εφόσον αντιλαμβάνεται το εθνικό συμφέρον με όρους συνέχειας στον χρόνο, και όχι ως πολιτικό παίγνιο.

“Μακεδονία της Κυριακής” 27 Ιανουαρίου 2019.

*Επίκουρος Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ. 

Ιπποκράτης Δασκαλάκης*: Συνθήκη Πρεσπών: Η Αναγκαστική Αφετηρία μιας Νέας Αρχής. (25 Ιαν 2019)

Το ελληνικό κοινοβούλιο μόλις προ ωρών ενέκρινε τη Συμφωνία των Πρεσπών. Αμφότερες οι πλευρές -υπέρμαχοι και αρνητές - παρουσίασαν τα επιχειρήματα τους, εντός και εκτός κοινοβουλίου, εστιάζοντας περισσότερο στην εξουδετέρωση των πολιτικών τους αντιπάλων παρά στην ουσία και συνέπειες της Συμφωνίας. Αποτελεί γεγονός ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων είναι επιφυλακτική έως και αρνητική έναντι της Συνθήκης, ενδεχομένως ορμώμενοι περισσότερο από ένστικτο και λιγότερο από μια τεκμηριωμένη ανάλυση. Η δημόσια αντιπαράθεση επιχειρημάτων υπήρξε, για άλλη μια φορά, πτωχή και επιδερμική. Πρέπει όμως να αναγνωρίσουμε ότι και στις ελάχιστες περιπτώσεις παραγωγικού διαλόγου, μεταξύ «τεχνοκρατών», δεν είχαμε καθαρά αποτελέσματα. Συχνά δε, η επιλογή θέσεων των συμπολιτών μας, βασίζονταν ως επί το πλείστον, σε βιωματικές εμπειρίες και παρορμήσεις, γεγονός απολύτως δικαιολογημένο για ένα θέμα με τόσο μεγάλη συναισθηματική φόρτιση.
Εκτίμηση μου είναι ότι η επιτευχθείσα συμφωνία, υπήρξε κατώτερη των στόχων που τη συγκεκριμένη περίοδο θα μπορούσαμε να επιτύχουμε ως κράτος. Η χαμηλή αυτή απόδοση οφείλεται σε πλήθος λόγων που βαρύνουν σε σημαντικό βαθμό την παρούσα κυβέρνηση. Πράγματι, βασικό μειονέκτημα της Συνθήκης αποτελεί η έμμεση αναγνώριση μιας εθνικής ταυτότητας του «άλλου» με ότι αρνητικό ενδεχομένως να επέλθει στο μέλλον. Ο συμβιβασμός στη θέμα της σύνθετης ονομασίας φαίνονταν ως αναπόφευκτος και ίσως υπό προϋποθέσεις αποδεκτός.
Σήμερα, η κύρωση της Συμφωνίας από αμφότερες τις χώρες δημιουργεί νέα δεδομένα τα οποία πρέπει να λάβουμε υπόψη και ανάλογα πλέον να προσαρμόσουμε την εθνική μας στρατηγική. Προσπάθειες επιστροφής στην αρχική αφετηρία φαίνονται ανεδαφικές εκτός εάν το άλλο μέρος, προσφέρει ανάλογες ευκαιρίες, τις οποίες και φυσικά πρέπει πάντα να είμαστε έτοιμοι να εκμεταλλευτούμε.
Δυστυχώς για άλλη μια φορά, η μακροχρόνια στρατηγική μας φαίνεται να απουσιάζει. Κόμματα, πολιτικός κόσμος αλλά και πολιτικοποιημένοι κρατικοί μηχανισμοί αδυνατούν να σχεδιάσουν και κυρίως να εφαρμόσουν με συνέπεια μια πραγματικά μακροχρόνια εθνική στρατηγική που διατηρώντας αναλλοίωτους στόχους θα προσαρμόζεται κατάλληλα στις περιστάσεις. Η στρατηγική μας περιορίζεται σε στόχους περιορισμένης εμβέλειας καθώς αδυνατούμε να διακρίνουμε το στρατηγικό βάθος και να προχωρήσουμε τολμηρά μετά το πρώτο, περισσότερο ή λιγότερο, πετυχημένο βήμα.
Η πρόσφατη ιστορία έχει αποδείξει ότι η επιτυχία είναι αποτέλεσμα συνεπούς σχεδίασης αλλά κυρίως προσεκτικής εφαρμογής και επιβραβεύεται ο «παίκτης» που αθροιστικά κάνει τα λιγότερα (σε αριθμό ή σημασία) σφάλματα. Σχεδόν ποτέ ένα ιστορικό γεγονός (μάχη, συνθήκη κλπ) δεν επέφερε το επιθυμητό ή μοιραίο αποτέλεσμα αλλά συνήθως αποτέλεσε τμήμα μιας μακράς και επίπονης διαδικασίας. Οι Συμφωνίες Λονδίνου-Ζυρίχης, προϊόν αναγκαστικού συμβιβασμού, σίγουρα δημιούργησαν μια μη επιθυμητή κατάσταση για τον κυπριακό ελληνισμό αλλά δεν επέφεραν από μόνες τους την καταστροφή. Η καταστροφή επήλθε από σωρεία λαθών μας που ακολούθησαν τις προβληματικές αυτές συνθήκες ενώ τα περισσότερα εξ΄ αυτών θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.
Ως εκ τούτου, σήμερα, επιβάλλεται η προσεκτική εκ μέρους μας προετοιμασία, παρακολούθηση και εφαρμογή των προβλέψεων της Συνθήκης των Πρεσπών, ώστε να μειωθούν τα (πολλά) ελαττώματα της και να υπάρξει η μέγιστη εκμετάλλευση των θετικών της σημείων. Σε τελευταία ανάλυση θεωρώ ότι το πλέον αδύναμο (σε όλα τα επίπεδα) μέρος -Σκόπια-είναι αυτό που θα πρέπει να ανησυχεί περισσότερο για την υλοποίηση των προβλέψεων της Συνθήκης και την -σε βάθος χρόνου- ενδεχόμενη απώλεια της οποιασδήποτε εθνικής του ταυτότητας.
Συμπερασματικά, δεν είμαι καθόλου ικανοποιημένος με την Συνθήκη και μάλιστα είμαι απόλυτα απογοητευμένος με τον τρόπο που το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού κόσμου χειρίστηκε το μακροχρόνιο αυτό πρόβλημα. Ανησυχώ όμως για το αντιπαραγωγικό διχαστικό κλίμα που καλλιεργείται και κυρίως για την παντελή έλλειψη σχεδιασμού και την αδυναμία ενεργοποίησης όλων των δυνάμεων μας για την κατάλληλη εκμετάλλευση των στοιχείων που μας παρέχει η προβληματική συμφωνία σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες διεθνείς περιστάσεις. Ίσως αδόκιμο το παράδειγμα, αλλά δεν μπορώ να ξεχάσω την Γερμανία του μεσοπολέμου που με αφετηρία την επώδυνη για αυτή, Συνθήκη των Βερσαλλιών (1919), κατόρθωσε να κυριαρχήσει, μόλις 20 χρόνια μετά, στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης.
Άρα, παρά τη δίκαιη κριτική και την υπερβολική καταστροφολογία, τίποτα δεν χάθηκε οριστικά. Απλά απαιτείται ορθή κατανόηση της νέας πραγματικότητας και των νέων δεδομένων, μερική αναπροσαρμογή των μεσοπρόθεσμων στόχων και αναπροσανατολισμός των μέσων και προσπαθειών. Προπαντός όμως απαιτείται ο ορθός και ρεαλιστικός καθορισμός των μακροχρόνιων εθνικών στόχων μας, σε πνεύμα εθνικής συναίνεσης και με την πρόβλεψη θεσμικής λειτουργίας των οργάνων που θα σχεδιάσουν και θα «τρέξουν» την ανάλογη στρατηγική. Παρά τα προβλήματα, δυνατότητες υπάρχουν πολλές. Παρά τις δυσκολίες, συμπολίτες μας που θα αγωνιστούν και θα δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους υπάρχουν ακόμη περισσότεροι. Ηγέτες όμως που ψύχραιμα και σταθερά θα μας καθοδηγήσουν και θα μας οραματίσουν υπάρχουν;

*ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ- Υποστράτηγος (εα)
• Πτυχιούχος τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου
• Μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
• Διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
• Συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
• Διαλέκτης και συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ)
• 0030-210-6543131, 0030-6983457318
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  

Δημήτρης Κατελούζος*: Ήλιος Θεός;

Δυό ή τρείς μήνες πριν, σε κάποια ανάρτησή μου, ο Πτέραρχος Γρηγόρης Νούσιας έγραψε ένα σχόλιο στο οποίο αναφέρθηκε στα “Ακασικά Αρχεία”. Επειδή το σχόλιο μάλλον πέρασε απαρατήρητο και κανείς μέχρι τώρα δεν αναρωτήθηκε τί είναι αυτά τα “Ακασικά Αρχεία”, παίρνω την πρωτοβουλία και δίνω την απάντηση από μόνος μου!
Ακασικά Αρχεία Μια πρώτη προσέγγιση στο θέμα των Ακασικών Αρχείων είναι η εξής: Σύμφωνα με το Ινδουιστικό φιλοσοφικό σύστημα Vedanta, τα βασικά κατασκευαστικά στοιχεία του κόσμου είναι πέντε.

Από αυτά, τα δύο ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΑ είναι το Πράνα και το Ακάσα. Το Πράνα είναι η πρωταρχική αιτία και το Ακάσα είναι η πρωταρχική ουσία: η λεπτοφυής, υπεραισθητή, πνευματική ουσία, που διαπερνάει ολόκληρο τον κόσμο. Ο κόσμος χαρακτηρίζεται από μια αέναη σειρά κύκλων δημιουργίας. Σε κάθε κύκλο δημιουργίας, το Πράνα επενεργεί επάνω στο Ακάσα και το ενεργοποιεί και από αυτό ξεπηδούν όλα τα στοιχεία του σύμπαντος. Με το τέλος του κύκλου της δημιουργίας, το σύμπαν καταστρέφεται και τα μόνα που παραμένουν είναι το Πράνα και το Ακάσα, από τα οποία, στον επόμενο κύκλο δημιουργίας θα ξεπηδήσει και πάλι το επόμενο, νέο σύμπαν. Το Ακάσα, για να μπορέσει να δημιουργήσει το σύμπαν, περιέχει τα αιώνια αρχεία της γνώσης, τα Ακασικά αρχεία.

Τα αρχεία είναι κατανεμημένα σε τρείς “βιβλιοθήκες”(1):  Η Πρώτη περιέχει πληροφορίες για την δημιουργία της κάθε διάστασης και του κάθε σύμπαντος κόσμου.
 Η Δεύτερη περιέχει τα αρχεία και τις Μήτρες-Ιδέες, τις Πρώτες Μορφές όσων πρόκειται να εμφανιστούν στο διηνεκές του Άχρονου Χώρου (σας θυμίζει κάτι από Σωκράτη;).
 Τέλος, η Τρίτη βιβλιοθήκη έχει καταγεγραμμένες τις πληροφορίες για την “Ανάσα του Βράχμα”, την καταστροφή δηλαδή και διάλυση των Δημιουργημένων Κόσμων, ή αλλιώς, για το περίφημο “Τέλος των Καιρών”.
Θα αναρωτηθείτε βέβαια, καλά, εσύ πως κατέληξες να ασχοληθείς με το θέμα των Ακασικών Αρχείων;
Έ, λοιπόν, εγώ περιπλανήθηκα αρκετά για να φτάσω μέχρις εδώ! Και το ξεκίνημα έγινε με την επιστημονική φαντασία!

PDF

 * Ο Δημήτριος Κατελούζος απόφοιτος ΣΙ/ΣΜΑ ως Ανθυποσμηναγός, Ηλεκτρονικός Μηχανικός.MSc, Πανεπιστήμιο Νότιου Μισισίπι, Oργάνωση, διοίκηση και έλεγχο T-H Συστημάτων. Σχολή Πολέμου Αεροπορίας., Communications Staff Officers Course ΗΠΑ, Μείζονα Πρότζεκτ NATO κλπ
Υπηρέτησε ως Μηχανικός σε Μονάδες RADAR ΠΑ για την συντήρηση συστημάτων Ραντάρ και Συστημάτων ΗΠ.
Ανέλαβε διοικητικές θέσεις στην ΠΑ ως εξής:
1) Δκτης Κέντρου Επεξεργασίας Επιχειρησιακών Πληροφοριών. 2) Διευθυντής Εργοστασίου Ηλεκτρονικών ΠΑ.
3) Διοικητής Κέντρου Ερευνών Τεχνολογίας Αεροπορίας. 4) Διευθυντής Γ’ Κλάδου Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας.
5) Διευθυντής Διεύθυνσης Επικοινωνιών / Ηλεκτρονικών ΓΕΑ. 6) Διευθυντής Γ’ Κλάδου (Υποστήριξης και Υποδομών) ΓΕΑ.
Εξωτερικός καθηγητής ΣΜΑ, ΣΠΑ Υπηρέτησε στο ΝΑΤΟ :
1. Εθνικός Αντιπρόσωπος (ΕΑ) AD Hardware Committee. 2. Επιτελής Προγρ. Υποδομής Ε-Η Ηλεκτρονικών AIRSOUTH.
3. ΕΑ Σώμα Εμπειρ/νων Ηλεκτρομαγνητική Διάδοση AGARD. 4. ΕΑ στο AGARD/National Delegates Board.
5. ΕΑ NATO AE/W Program Management Organization, BOD. 6. Πρόεδρος ΔΣ ΝΑΜSΑ Board of Directors – NAMSO/BOD.
Ιδιωτικός τομέας: Υπεύθυνος Υλοποίησης Προγραμμάτων EGM Systems ΕΠΕ, επιχειρηματικοι & τεχνικοι συμβουλοι ΠΕ, οργάνωσης Εργαστηρίων Διακρίβωσης κλπ. Συμβουλος SPACE CONSULTING, THALES ELECTRONIC SYSTEMS.
Μέλος AFCEA, ΕΣΜΑ, ΣΑΣΙ.

 

Ευάγγελος Γριβάκος: ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΣΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ

Aπό την στιγμή που τυχόν η Συμφωνία των Πρεσπών κυρωθεί και από την Ελλάδα, θα αποτελέσει επίσημα τμήμα της διεθνούς εννόμου τάξεως, τιθεμένου σε ισχύ του γενικού κανόνα που διέπει τις διεθνείς συμβάσεις ότι «τα συμπεφωνημένα πρέπει να τηρούνται» (pacta sunt servanda).

Εν τούτοις, η πιθανολογούμενη από τις δημοσκοπήσεις επόμενη κυβέρνηση που θα προκύψει από τις βουλευτικές εκλογές του 2019 - όποτε αυτές διεξαχθούν - έχει εμφατικά δηλώσει δημόσια ότι, αναλαμβάνουσα την διακυβέρνηση της Χώρας , είναι πολύ πιθανόν να καταγγείλει διεθνώς την Συμφωνία, με σκοπό την ακύρωση ή την μετατροπή της.

PDF

Ιωάννης Μπαλτζώης: Η σύγκρουση των δύο κόσμων που έρχεται!!

  
Του Ιωάννη Αθ. Μπαλτζώη*
Οι εξελίξεις πλέον στην Μέση Ανατολή είναι ταχέως μεταβαλλόμενες και συνάμα πολύ επικίνδυνες. Η επιθυμία για προβολή ισχύος στο αιματοβαμμένο πεδίο ασκήσεων της Συρίας των παρακείμενων κρατών και των δύο υπερδυνάμεων, δημιουργεί παράξενες, ετερογενείς και «ανίερες» συμμαχίες, δύο διαφορετικών κόσμων, που εκτιμάται από πολλούς αναλυτές ότι θα εξελιχθεί σε μια νέα σύγκρουση με διάφορες μορφές, σε μια σύγκρουση των δύο κόσμων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.


Ισραήλ και Τουρκία

Ένα θέμα που απασχολεί το Ισραήλ, είναι ο συνεχιζόμενος λεκτικός πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, όπου είναι πιθανό να γίνει σκληρότερος, καθώς και οι δύο χώρες κατευθύνονται στις κάλπες τους επόμενους μήνες. Ο Σελίμ Σαζάκ, ειδικός σε θέματα Τουρκίας με έδρα τις ΗΠΑ, υποστηρίζει ότι ο αρνητικός διάλογος θα συνεχιστεί, καθώς οι ηγέτες των δύο κρατών ενδέχεται να δέχονται πιέσεις από τη Δεξιά κατά τη διάρκεια των πολιτικών εκστρατειών τους. Σε άρθρο της στην ισραηλινή εφημερίδα Jerusalem Post, η Κριστίνα Τζοβανόφσκι αναφέρει ότι «Είναι προεκλογική αντιπαράθεση, λόγω της συγκεκριμένης περιόδου. Τόσο Νετανιάχου όσο και ο Ερντογάν αναμένεται να εντείνουν ακόμη περισσότερο την εθνικιστική ρητορική».

Ο επίκουρος καθηγητής Μουσαφέρ Σενέλ του πανεπιστημίου Şehir της Κωνσταντινούπολης, προβλέπει επίσης ότι ο συγκεκριμένος λόγος θα εντατικοποιηθεί. Όπως εξηγεί, «η μία πλευρά εκφοβίζει την άλλη, καθώς και οι δύο ηγέτες είναι λαϊκιστές που χρησιμοποιούν αυτή τη σύγκρουση για δημόσια κατανάλωση ... Υπάρχει πολιτική βούληση πίσω από αυτό». Ένα άλλο δύσκολο σημείο για τις δύο χώρες είναι η συμφωνία που αναμένεται να οριστικοποιηθεί το 2019 για τον αγωγό φυσικού αερίου East Med, όπου αναμένεται η σφοδρή αντίδραση της Τουρκίας. Το παράδοξο με τις Ισραηλινο-Τουρκικές σχέσεις είναι ότι παρά τις διπλωματικές διαμάχες, το εμπόριο μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας παραμένει ισχυρό, με εταιρείες που παροτρύνουν τις αντίστοιχες κυβερνήσεις τους να μην παρεμβαίνουν, ακόμη και εν μέσω της σκληρής ρητορικής.

Όμως όσο οι δύο ηγέτες (Νετανιάχου και Ερντογάν) βρίσκονται στην εξουσία, οι προσωπικές διαφορές, η προσωπική εχθρότητα θα είναι πολύ ισχυρή. Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ανατραπεί η πολύ αναγκαία και κερδοφόρα συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων, και υπάρχουν άνθρωποι που εργάζονται για αυτό, όπως σωστά επισημαίνει και ο Σαζάκ.

 Η πολιτική της Τουρκίας και οι εκτιμήσεις
Στην εφημερίδα Haaretz σε άρθρο του Ανσέλ Πφέφερ με τίτλο «Τι κρύβεται πίσω από την περιφρόνηση που έδειξε ο Ερντογάν  στον Μπόλτον”, αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «τίποτα δεν έχει αλλάξει στη μακροπρόθεσμη τουρκική πολιτική, στα πολιτικά ενδιαφέροντα και τις περιφερειακές φιλοδοξίες του Ερντογάν. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η πολιτική των ΗΠΑ».

Σε ό,τι αφορά τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή, οι απόψεις διίστανται στους κύκλους των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών. Ορισμένοι είναι πεπεισμένοι ότι ο Ερντογάν έχει μετατοπίσει αποφασιστικά τη χώρα σε μια αντι-δυτική και αντι-ισραηλινή κατεύθυνση και ότι πρέπει να θεωρηθεί ως εχθρικός παράγοντας στην περιοχή, μαζί με το Ιράν. Βασίζουν αυτή την αξιολόγηση στο συντονισμό μεταξύ των δύο χωρών στη Συρία και στο γεγονός ότι, παρά τις προηγούμενες δεσμεύσεις, η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί βάση για ανώτερους αξιωματούχους της Χαμάς, οι οποίοι κατευθύνουν επιθέσεις στη Δυτική Όχθη από την Κωνσταντινούπολη. Όσοι έχουν αντίθετη άποψη υποστηρίζουν ότι, ενώ ο Ερντογάν είναι αθεράπευτα εχθρικός απέναντι στο Ισραήλ και κατά πάσα πιθανότητα αντισημίτης, η γεωγραφική θέση της Τουρκίας, η συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και η ταυτότητά της ως μη Αραβικό έθνος σημαίνουν ότι παραμένει ένας δυνητικός σύμμαχος – τουλάχιστον όταν ο Ερντογάν φύγει από το προσκήνιο.

Ακόμη σε ότι αφορά την στάση των ΗΠΑ για την Τουρκία, οι γνώμες στις ΗΠΑ είναι ενδιαφέρουσες και διαφορετικές. Αξίζει να αναφερθεί ότι η Τουρκία, πέραν της τεράστιας γεωπολιτικής αξίας για τις ΗΠΑ, είναι και ένας σημαντικός αγοραστής αμερικανικών όπλων και η διακυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη δείξει ότι είναι πρόθυμη να κάνει πολλά και πολλές υποχωρήσεις για πωλήσεις όπλων, όπως είδαμε τελευταία με τις απειλές Τραμπ να καταστρέψει την τουρκική οικονομία, αν πειράξουν τους Κούρδους και από την άλλη να συνομιλούν οι δύο πρόεδροι για «φιλίες και συμμαχίες», καθώς και αποχώρηση των Αμερικανών από την Συρία. Μια πολιτική καρότου και μαστιγίου από τον πρόεδρο Τραμπ. Η αντίθετη άποψη που υπάρχει στις ΗΠΑ, θεωρεί ότι ενώ ο Ερντογάν είναι αθεράπευτα εχθρικός απέναντι στο Ισραήλ και μάλλον αντισημιτικός, η γεωγραφική θέση της Τουρκίας, η ένταξη της στο ΝΑΤΟ και η ταυτότητα ως μη-αραβικό έθνος σημαίνει ότι παραμένει δυνητικός σύμμαχος, τουλάχιστον μετά την Ερντογάν εποχή, που θα λέγαμε έχει επιδιωχθεί με διάφορες μεθοδεύσεις από τις ΗΠΑ και ιδιαίτερα από το «βαθύ κράτος», ή «stablestate» κατά τους New York Times, που ελέγχει και επηρεάζει την αμερικανική πολιτική.

Η μεγάλη αποκάλυψη
Εκείνο όμως που έκανε πάταγο ήταν η αποκάλυψη του ειδησεογραφικού portal«Middle East Eye» σε άρθρο (08/01/19) του Νταβίντ Χέρστ, με τίτλο «ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Πώς σχεδίασαν τα κράτη του Κόλπου με το Ισραήλ την αποκατάσταση του Άσαντ», όπου μεταξύ άλλων αποκάλυψε την μυστική συνάντηση του αρχηγού της Μοσσάντ, Γιόσι Κοέν, με αξιωματούχους από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (HAE) και την Αίγυπτο για να συζητήσουν τρόπους αντιμετώπισης της τουρκικής επιρροής στην περιοχή. Έτσι σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Middle East Eye, η Σαουδική Αραβία, τα HAE και η Αίγυπτος έχουν σχεδιάσει με το Ισραήλ την επιστροφή του Προέδρου της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, στον Αραβικό Σύνδεσμο για να περιθωριοποιήσουν την περιφερειακή επιρροή της Τουρκίας και του Ιράν.

Η διπλωματική πρωτοβουλία συμφωνήθηκε σε μια μυστική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα σε πρωτεύουσα κράτους του Κόλπου, στην οποία συμμετείχαν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των τεσσάρων χωρών και όπως προαναφέραμε και του αρχηγού της Μοσάντ, Γιόσι Κοέν. Στη συνάντηση, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι θεωρούν την Τουρκία, και όχι το Ιράν, ως τον σημαντικότερο στρατιωτικό τους αντίπαλο στην περιοχή και συζήτησαν σχέδια για την αντιμετώπιση της επιρροής της Άγκυρας. Οι Ισραηλινοί δήλωσαν κατά τη συνάντηση ότι το Ιράν θα μπορούσε να περιοριστεί στρατιωτικά, αλλά ότι η Τουρκία διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ικανότητα. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται, ο Κοέν δήλωσε τα εξής στη συνάντηση: «Η ιρανική δύναμη είναι εύθραυστη. Η πραγματική απειλή προέρχεται από την Τουρκία».
 
Εκτιμήσεις

Όπως γίνεται αντιληπτό νέα δεδομένα αναδύονται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Συγκεκριμένα:
Ο Άσαντ από το μαύρο πρόβατο και μέρος του προβλήματος στον πόλεμο της Συρίας, καθίσταται πλέον μέρος της λύσης του προβλήματος και η Συρία επανέρχεται στον Αραβικό κόσμο, ασχέτως της τελικής μορφής που θα έχει η νέα Συρία, που ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί.
Νέες συμμαχίες δημιουργούνται από κράτη που λίγα χρόνια πριν ήταν αδιανόητο ακόμη και να επικοινωνήσουν σε απλό διπλωματικό πεδίο. Νέες «ανίερες» συμμαχίες, όπως του Ισραήλ με Σαουδική Αραβία κατά πρώτο λόγο και με ΗΑΕ και Αίγυπτο κατά δεύτερο λόγο, που αλλάζουν τα γεωπολιτικά δεδομένα.
Η αποκάλυψη της μυστικής συνάντησης από το εν λόγω MiddleEasteye δεν διαψεύστηκε από καμιά υπηρεσία των εν λόγω χωρών, παρότι ζητήθηκε κάποιος σχολιασμός, άρα εκλαμβάνεται πλέον από όλους, ως αξιόπιστο και αληθές.
Οι σχέσεις Ισραήλ -Τουρκίας είναι στο χειρότερο επίπεδο, είναι εχθρικές και ουσιαστικά ανύπαρκτες, με  τους  δύο ηγέτες Ερντογάν και Νετανιάχου  να αλληλομισούνται, παρά τις εξαιρετικές εμπορικές σχέσεις, κάτι παράδοξο στην κοινή λογική, αλλά σύνηθες στις εμπορικές συναλλαγές και τα εθνικά συμφέροντα κρατών.
Τέλος, έχουμε δύο διαφορετικούς κόσμους που θα έλθουν σε αντιπαράθεση για προβολή ισχύος στην περιοχή. Από την μια η Χριστιανική Ρωσία, η Σουνιτική Τουρκία και το Σιϊτικό Ιράν και από την άλλη οι εκπρόσωποι (proxy powers) των ΗΠΑ, το Ιουδαϊκό Ισραήλ , η Ουαχαμπιστική Σαουδική Αραβία, τα Σουνιτικά ΗΑE και η Σουνιτική Αίγυπτος και Ιορδανία. Και η σύγκρουση των δύο αυτών κόσμων (συμμαχιών) εκτιμάται θα είναι ο νέος «πόλεμος», με όλες τις μορφές του, συμβατικός, υβριδικός, πολιτικός, διπλωματικός στην περιοχή, που αναμένεται.

* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι Αντιστράτηγος (ε.α.), πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών.