Χρήστος Ζιώγας*: Αμερικανική «άμπωτη»; Τρία χρόνια από την εκλογή Τραμπ και η αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ

Carlos Barria / Reuters

Την 8η Νοεμβρίου συμπληρώνονται τρία έτη από την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Από τον Φράνκλιν Ρούσβελτ - ο οποίος προήδρευσε από την 4η Μαΐου του 1933  έως την 12η Απριλίου του 1945- και έκτοτε οι αποφάσεις κάθε Αμερικανού Προέδρου αφορούν, κατά το μάλλον ή το ήττον ακόμη κι αν δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό, έναν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό κρατών και ανθρώπων.

Το ισχυρότερο κράτος του διεθνούς συστήματος, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, υιοθετεί εξωτερική πολιτική λιγότερων δεσμεύσεων, τόσο σε θεσμικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Η αμερικανική πολιτικο-διπλωματική «άμπωτη» παρουσιάζεται από τον νυν ένοικο του Λευκού Οίκου, ως το μέσο, «για να γίνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες μεγάλες ξανά». Στην παρούσα συγκυρία, η διαχείριση και διαιώνιση της αμερικανικής ηγεμονίας χρήζει διαφορετικής αντιμετώπισης, σε σχέση με την πρώιμη μεταψυχροπολεμική περίοδο.

Αναμφίβολα, η «πλημμυρίδα» των κυβερνήσεωνΜπιλ Κλίντον (1993–2000) και Τζορτ Μπους (o νεότερος) (2001–2008) ήταν απόρροια της κυρίαρχης θέσης των Ηνωμένων Πολιτιών στο μεταψυχροπολεμικό διεθνές σύστημα. Η περίσσεια αμερικανική ισχύ, παρείχε τη δυνατότητα αξίωσης αναδιαμόρφωσης της διεθνούς τάξης με φιλελεύθερα προτάγματα την δεκαετία του ’90, καθώς και την προληπτική αντίδραση μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, μέσω στρατιωτικών επεμβάσεων (Αφγανιστάν, Ιράκ). 

Ο επόμενος Πρόεδρος, Μπάρακ Ομπάμα (2009–2016) έπρεπε να διαχειριστεί την αντήχηση των δυο προηγούμενων προεδριών, υπό συνθήκες οικονομικής κρίσης και εμφανών τάσεων  ανακατανομής ισχύος στο διεθνές σύστημα. Η  εξωτερική πολιτική  του πρώην Αμερικανού Προέδρου βασίζονταν στη διατήρηση των αμερικανικών δεσμεύσεων και την φειδωλή χρήση στρατιωτικών μέσων. Η συγκεκριμένη στάση αποτύπωνε τη σωφροσύνη του ηγεμόνα, ο οποίος  επιδιώκει να διαιωνίσει τη θέση του, χρησιμοποιώντας περισσότερο το εργαλείο της πειθούς και λιγότερο αυτό της επιβολής, «νομιμοποιώντας» τον ρόλο του κυρίως ανάμεσα στους συμμάχους του.  

Ιστορικά, η θέση του εκάστοτε ηγεμόνα στο διεθνές σύστημα συνδέεται με το σύνολο των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει για την διατήρηση της σταθερότητας˙ εξ αυτού του γεγονότος αντλεί νομιμοποίηση ως ηγεμόνας.  Ο νυν Αμερικανός Πρόεδρος, θεωρεί ότι η μείωση των δεσμεύσεων της Ουάσιγκτον θα διευκολύνουν την χώρα να ξαναγίνει primus solus. Δεν φαίνεται να πείθεται ότι όσο περισσότερο αποδεσμεύονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, τόση περισσότερη εν τέλει ισχύ θα χρειαστεί να δαπανήσουν για να διατηρήσουν τη θέση τους, πόσο μάλλον όταν αναδύονται νέες δυνάμεις στο διεθνές σύστημα.

Το κόστος διατήρησης κάθε ηγεμονικού συστήματος είναι υψηλό και γίνεται δύσκολη η διαχείρισή του, όταν αντιστρέφεται η σχέση μοιράσματος οφελών και επιμερισμού ζημιών προς τα συμμαχικά κράτη.  Στη παρούσα δε συγκυρία, η αύξηση των υλικών δυνατοτήτων άλλων ισχυρών δρώντων, με προεξάρχουσα την Κίνα, δυσχεραίνει την προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Το υψηλό οριακό κόστος σε οικονομικό και διπλωματικό επίπεδο των επεμβάσεων στο Αφγανιστάν και κυρίως το Ιράκ,υπέσκαψαν την ηγεμονική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών.Η προεδρία Ομπάμα με την σώφρονα πολιτική της κατόρθωσε και την οικονομία να ανατάξει, ενισχύοντας την υλική βάση του ηγεμόνα, και διπλωματικό κεφάλαιο να ανακτήσει,  βελτιώνοντας την σχέση  της Ουάσιγκτον με τους συμμάχους της.

Η τωρινή αμερικανική κυβέρνηση μάλλον εστιάζει στα βραχυπρόθεσμα οικονομικά και διπλωματικά -καθώς και άμεσα εκλογικά- οφέλη, με την απόφασή της για μερική αναδίπλωση από τις θεσμικές και πολιτικο-στρατιωτικές της δεσμεύσεις. Οι αξιώσεις  ηγεμονικού διακανονισμού - με Κίνα και Ρωσία - και οι τάσσεις επιβολής προς τους συμμάχους, που θέλει να υλοποιήσει ο Ντόναλντ Τραμπ, μεσοπρόθεσμα και κυρίως μακροπρόθεσμα θα εξασθενίσει τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στο διεθνές σύστημα και με σχετικούς και με απόλυτους όρους.

Διαφαίνεται μια δυσκολία και ίσως αντιπαλότηταστα κέντρα λήψης αποφάσεων της Ουάσινγκτον να καθορίσουν την αμερικανική εξωτερική πολιτική στα πλαίσια ενός μεταβαλλόμενου και πιο «αποκεντρωμένου» διεθνούς συστήματος˙ η αμερικανική «προϋπηρεσία», ως ηγεμονικό κράτος, έχει λάβει χώρα μόνο υπό συνθήκες διπολισμού -ψυχροπολεμική περίοδος- και στον ιδιάζοντα και μεταβατικό  μονοπολισμό της πρώιμης μεταψυχροπολεμικής περιόδου. Εφ’ όσον, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν την διατήρηση της ηγεμονίας τους, ίσως να είναι πιο σώφρον να επιζητούν την σύμπραξη των άλλων μη-αναθεωρητικών και συμμαχικών κρατών, παρά να επιδιώκουν ηγεμονικές διευθέτησες που εκ των πραγμάτων θα αναβαθμίζουν τη θέση των αναθεωρητικών κρατών.

Επίσης, πιθανόν να είναι επωφελέστερο, για τις Ηνωμένες Πολιτείες να προβαίνουν σε ενέργειες οι οποίες θα αυξάνουν για τους ανταγωνιστές της -βασικά την Κίνα- το κόστος αποδόμησης της αμερικανικής ηγεμονίας, παρά να υποσκάπτει την δική τους ηγεμονική σφαίρα, κάνοντας δυσκολότερη ακόμη και μια κατάσταση, στην οποία το αμερικανικό κρότος θα υποχωρούσε ως primus inter pares. Οι προσλαμβάνουσες της επιχειρηματικής προϋπηρεσίας του νυν Προέδρου μάλλον αφίστανται των απαιτήσεων σοφίας που επιτάσσουν οι πολιτικές περιστάσεις. 

Χρήστος Ζιώγας Διδάσκων Διεθνείς Σχέσεις στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Παν/μιου Αιγαίου και Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο Πάντειο Παν/μιο 

Του Υπτχου (Ι) ε.α. Παναγιώτη – Βαρδή Παπαδάκη: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ Α/Φ HELLDIVER ΣΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ

Η φετινή τελετή στο Βίτσι, μνήμης και τιμής των πεσόντων κατά την περίοδο του Εμφυλίου 1946-49, οδηγεί τη σκέψη μας στον ρόλο της Αεροπορίας και ιδιαίτερα στη δράση των α/φών Helldiver τον Αύγουστο του 1949, κατά τη δεύτερη και καθοριστική μεγάλη μάχη του Γράμμου.

Helldiver σημαίνει σε ελεύθερη απόδοση “καταδύτης της Κόλασης”. Πράγματι, τα βομβαρδιστικά κάθετης εφόρμησης Curtiss SB2C Helldiver εξαπέλυαν σε βύθιση τις βόμβες τους με εξαιρετική ακρίβεια και καταστροφικά αποτελέσματα.


Η σχεδίασή τους άρχισε το 1941 και το 1943 εισήλθαν σε υπηρεσία στη δύναμη του Αμερικανικού Ναυτικού, οπότε έλαβαν μέρος σε επιχειρήσεις στον Ειρηνικό ορμώμενα από το αεροπλανοφόρο USS Bunker Hill.
Στις επιχειρήσεις 1946-49 η Ελληνική Αεροπορία, με την τότε ονομασία ΕΒΑ, ενεργώντας με αερ/φη Spitfire (335, 336 και 337Μ.) συνέδραμε με συνεχείς αποστολές το έργο των Κυβερνητικών Δυνάμεων στον επίγειο αγώνα εναντίον του ελεγχόμενου από το ΚΚΕ Δημοκρατικού Στρατού. Όμως τα αερ/φη Spitfire προοριζόμενα εκ κατασκευής για αερομαχίες, μειονεκτούσαν σε αποστολές που πραγματοποιούνταν στην ορεινή Ελλάδα. Ήταν ευάλωτα από αντιαεροπορικές βολές ελαφρών όπλων λόγω του υδρόψυκτου κινητήρα τους, και, το κυριότερο, δεν μπορούσαν να προσβάλλουν αποτελεσματικά στόχους όπως ήταν π.χ. τα ενισχυμένα με επάλληλες σειρές κορμών δένδρων σκέπαστρα.

Για την πλέον αποτελεσματική δράση της Αεροπορίας αποφασίστηκε ο εφοδιασμός της με ένα τύπο ελαφρού βομβαρδισμού. Στην περίπτωση αυτή η Αμερικανική Αποστολή στο πλαίσιο της στρατιωτικής βοήθειας δρομολόγησε την προμήθεια αερ/φών Helldiver. Όμως η αντίστοιχη Βρετανική Αποστολή, έχουσα την εποπτεία της εκπαίδευσης, αντέδρασε ποικιλοτρόπως με τον ισχυρισμό ότι οι Έλληνες χειριστές θα βράδυναν να αξιοποιηθούν στον τύπο και δεν θα ήταν δυνατή η έγκαιρη ανάληψη αποστολών σύμφωνα με την επιχειρησιακή σχεδίαση της τελικής συντριβής των δυνάμεων του Δ.Σ που ήταν οχυρωμένες στον Γράμμο.

Συγκεκριμένα ο Αρχηγός της Αγγλικής Αποστολής με υπόμνημα υποστήριξε ότι η συγκρότηση της Μοίρας με τα αμερικανικά Helldiver και η ικανότητα να λάβει μέρος στις επιχειρήσεις δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί πριν από τη 15η Οκτωβρίου και με την προϋπόθεση της παραλαβής των αερ/φών πριν από τη 15η Αυγούστου.
Η εμφατική αυτή επιμονή των Άγγλων προβλημάτισε τον Αρχιστράτηγο Παπάγο, ο οποίος ζήτησε διευκρινήσεις από τον Αρχηγό της Ανωτέρας Διοίκησης Αεροπορίας, Σμήναρχο Εμ. Κελαïδή. Χωρίς δισταγμό ο Κελαïδής απάντησε κατηγορηματικά: <<Ας λένε οι Άγγλοι. Επαναλαμβάνω ότι η Μοίρα θα είναι εις θέσιν εντός 15 ημερών και θα λάβη μέρος εις τας επιχειρήσεις κατά του Γράμμου. Αναλαμβάνω πλήρως την ευθύνη>>.

Η απάντηση του Αρχηγού της ΑΔΑ βασιζόταν στη σαφή επίγνωση των ικανοτήτων του τεχνικού και ιπτάμενου προσωπικού, καθώς επίσης και της ικανότητας του ορισθέντος Διοικητή 336 Μοίρας, που θα παραλάμβανε τον νέο τύπο, Σμηναγό Ευστάθιο Αθανασόπουλου, τον οποίο είχε επιλέξει ειδικά για την επικείμενη ιδιαίτερης σημασίας αποστολή των Helldiver.

 

Ο Ευστ. Αθανασόπουλος της 10ης Σειρας Σχ. Ικ.
Με τον βαθμό του Σμηναγού διετέλεσε Δκτής της 336 Μοίρας Helldiver.

Τα αερ/φη (49 τον αριθμό) έφθασαν στην Ελλάδα στα μέσα του μηνός Αυγούστου με το αεροπλανοφόρο “Cιcily” και προωθήθηκαν στο αεροδρόμιο του Χασανίου (μετέπειτα Ελληνικό). Μέρες νωρίτερα οι Αμερικανοί μετέφεραν στη Λάρισα δύο Helldiver για την εκπαίδευση του τεχνικού προσωπικού και την εξοικείωση στον τύπο των χειριστών, πριν από τη μεταφορά των υπολοίπων αερ/φών που προορίζονταν για τον εξοπλισμό της 336 Μοίρας. Με την εντατική εκπαίδευση του προσωπικού της Μοίρας από ομάδα Αμερικανών, η μονάδα ήταν έτοιμη να εξοπλιστεί με τα ελαφρού βομβαρδισμού αερ/φη που είχαν παραληφθεί.

Έτσι, με τη λήξη της μάχης στο Βίτσι, η Αεροπορία συνέχισε τη δράση της, συμμετέχουσα με τα Helldiver στη δεύτερη φάση της επιχείρησης <<Πυρσός>> εναντίον των οχυρώσεων του ΔΣ στον Γράμμο. Με τα πρώτα 24 αερ/φη, τις φιλότιμες προσπάθειες του τεχνικού προσωπικού και την αδάμαστη θέληση των χειριστών να ανταποκριθούν στο καθήκον τους, η 336 Μοίρα ανέλαβε αποστολές κατά του Γράμμου, σύμφωνα με την αναληφθείσα ευθύνη της τακτής προθεσμίας που ο Σμήναρχος Ε. Κελαïδής είχε αναλάβει και υποσχεθεί στον Παπάγο και στους Αμερικανούς της Αποστολής.

Στις 24 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε η πρώτη αποστολή των Helldiver. Το ύψωμα Τσάρνο προσβλήθηκε με δεκαοκτώ αερ/φη, που συνιστούσαν ένα σχηματισμό τριών εξάδων. Οι οχυρώσεις δέχτηκαν 72 βόμβες των 500 λιβρών, αφού κάθε αερ/φος έφερε τέσσερεις βόμβες. Οι προσβολές συνεχίστηκαν με τα βομβαρδιστικά Helldiver, καθώς και με αερ/φη Spitfire. Μετά από μία πραγματική κόλαση φωτιάς το ύψωμα καταλήφθηκε το μεσημέρι της 25ης Αυγούστου.

Η 336 Μοίρα των Helldiver και οι Μοίρες 335 και 337 των Spitfire συνέχισαν ασταμάτητα την προσβολή και άλλων οχυρώσεων στον Γράμμο, σύμφωνα με τα επιχειρησιακά σχέδια των Κυβερνητικών Δυνάμεων, και στις 29 Αυγούστου 1949 ο πόλεμος είχε πλέον λήξει.

Για την ταχεία αξιοποίηση και επιτυχή επιχειρησιακή εκμετάλλευση των Helldiver, η Αεροπορία δέχτηκε άκρως ευμενή σχόλια και συγχαρητήρια από τη στρατιωτική ηγεσία της χώρας. Ιδιαίτερα το έργο της 336 Μοίρας εκτιμήθηκε από την αμερικανική πλευρά και ο Δκτής αυτής Ευστ. Αθανασόπουλος έλαβε τη διάκριση << THE LEGION OF MERIT>> από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Harry S. Truman.

 

ΠΗΓΕΣ: Αρχείο Π.- Β. Π.
“Αναμνήσεις από την Αεροπορία” Ε. Κελαΐδή
Η Αεροπορία στον “Εμφύλιο” Η. Καρταλαμάκη,
Αεροπορική Ιστορία Τεύχος 34.
“Η Κατάκτηση των Αιθέρων” Π.- Β. Π. 

Αναστάσιος Μπασαράς: 'the Defence industry and Logistics in Egypt, Israel, Cyprus and Greece. Mutual benefits arising from common research, development and cooperation.'

Αγαπητοί Φίλοι (ες)

Η παρουσίαση είναι στην αγγλική και κατεβάστέ την ΕΔΩ!
Εγινε χθες με επιτυχία το συνέδριο των 'Overseas Republicans, Chapter Athens' με θέμα 'East Mediteranean Energy Security' με επιτυχία παρά τα πτωχότατα οπτικοακουστικά μέσα.
Εκανα (ή προσπάθησα να κάνω - τα οπτικοακουστικά μέσα δεν την επέτρεψαν - την εισήγηση:
'the Defence industry and Logistics in Egypt, Israel, Cyprus and Greece. Mutual benefits arising from common research, development and cooperation.'
Μια σύνοψη και η παρουσίαση ακολουθούν, πιστεύω ότι έχει μεγάλο ενδιαφέρον, είναι 15λεπτη και την συνιστώ:
Αναστάσιος Μπασαράς


'Περίληψη:
Οι στόχοι της παρουσίασής μου είναι:
-Παραθέτει τις γεωπολιτικές στρατηγικές, πολιτικές, θέσεις και υποθέσεις που αφορούν κυρίως την Ελλάδα αλλά και τους άλλους παίκτες στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας του East Med.
-Ενισχύει και παρουσιάζει στοιχεία που αναδεικνύουν τους σημαντικότερους Ελληνικούς Ομίλους Αμυντικής Βιομηχανίας και Logistics και τις δραστηριότητες μερικών από τις σημαντικότερες ελληνικές αμυντικές εταιρείες
- Παρουσίαση και σύγκριση δεδομένων σχετικά με την άμυνα και τη βιομηχανία, όπως οι στρατιωτικές δαπάνες, οι εξαγωγές όπλων, οι εισαγωγές όπλων, οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης, η εύκολη επιχειρηματική δραστηριότητα και η δύναμη αντοχής, ο πληθυσμός, ο δείκτης ευκολίας επιχειρείν, το ΑΕΠ κλπ. Για τις χώρες CY, EG, GR, IL, USA, TK
- Αναδεικνύει και προβάλει μέσα από πολύ σύντομα βίντεο τις δυνατότητες της αμυντικής βιομηχανίας των GR / Eg / IΛ και τις στρατιωτικές ασκήσεις των συμμαχιών Cy / IL/ GR και GR / USA,
-Κλείνει με την παρουσίαση ιδεών, συστάσεων και προτάσεων για την ενίσχυση της κοινής έρευνας, ανάπτυξης και συνεργασίας των χωρών που λένε και μεγιστοποιώντας τα αμοιβαία οφέλη τους, όπως:
Μεγιστοποιήστε τη συν-ανάπτυξη, τη συμπαραγωγή και την Follow-On υποστήριξη σε όλες τις προμήθειες και λειτουργίες αμυντικών συστημάτων (> 30% του κόστους αγοράς)!
*Κρατική Ενθάρρυνση και Ενίσχυση του Υπουργείου Άμυνας, την Αμυντική Βιομηχανία και των Πανεπιστημίων / Στρατιωτικών Σχολών για την έρευνα για την άμυνα και την ασφάλεια (+ 2% του αμυντικού προϋπολογισμού).
*Συνεργασία της Ελληνικής Αμεντικής Βιομηχανίας και των εταιριών Logistics στον τομέα της Logistics
Ενθάρρυνση, Ενίσχυση και Υποστήριξη Αντίστροφης Μηχανικής και Logistics. .
*Στόχος Αποτελεσματικών έξυπνων και φτηνών λύσεων για συστήματα προμήθειας και εξοπλισμού όπλων (DRONES, ΑΙ, Ρομπότ)
*Συνεργαστείτε και ακολουθήστε τις κεντρικές συλλογικές προμήθειες για να επιτύχετε πιο οικονομικές λύσεις εφαρμόζοντας ολιστική προσέγγιση προμηθειών και βιομηχανικές επιστροφές (IR).
*Επικοινωνία και Συνεργασία των Οργάνων της Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας και της Logistics με τους Αξιωματικούς Ακολούθους της Άμυνας.
*Συνεταιριστικά Logistics, μια βάση δεδομένων με πληροφορίες όπως: Stock Holding, Materiel and Asset Requirements Exchange, Common Item Materiel Management, Electronic Provisioning, and a Forum Applied Logistics Consultancy!
*Έξυπνη Άμυνα μέσω της συγκέντρωσης και της διάθεσης δυνατοτήτων και πόρων, εξειδίκευση της παραγωγής, ιεράρχηση των δράσεων και αποτελεσματικότερος συντονισμός των προσπαθειών.
*Ανάπτυξη υποδομής αμυντικής βιομηχανίας και εφοδιαστικής σε τομείς φυσικής προστασίας.
*Συμμετοχή σε συν-ανάπτυξη-παραγωγή διεθνών προγραμμάτων εξοπλισμού / συστημάτων, με στόχο τη μεγιστοποίηση της συμμετοχής της Αμυντικής Βιομηχανίας και τη μεταφορά της τεχνογνωσίας.
Λειτουργία (θεσμική, οργανωτική, νομική) των κυβερνητικών ελεγχόμενων αμυντικών βιομηχανικών μονάδων με ιδιωτικά κριτήρια επιχειρηματικής δραστηριότητας.
*Μεγιστοποίηση συμμετοχής και αξιοποίησης δράσεων και προγραμμάτων στο πλαίσιο της Μόνιμης Δομημένης Συνεργασίας (PESCO) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κάλυψη των επιχειρησιακών απαιτήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων!
*Ενισχύστε τις πολιτικές και αμυντικές συμμαχίες γιατί είναι βασικές για τη διασφάλιση της διαχείρισης των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου! 

Ιπποκράτης Δασκαλάκης*: Το Κουρδικό μακριά από συναισθηματισμούς και ιδεοληψίες

Κυριαρχούν στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τις τελευταίες εβδομάδες οι δραματικά εναλλασσόμενες εξελίξεις από την περιοχή της Συρίας. Αποκορύφωμα η τουρκική εισβολή στη βορειοανατολική Συρία που συνιστά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και πραγματοποιήθηκε με την έγκριση Ουάσινγκτον και Μόσχας. Τα γεγονότα που ακολούθησαν επιβεβαιώνουν την κυρίαρχη πλέον θέση της Μόσχας στην περιοχή, τη σταδιακή αποκατάσταση του ελέγχου της Δαμασκού στο μεγαλύτερο μέρος της συριακής επικράτειας και τη μερική επίτευξη των στόχων της Άγκυρας. Ενδεχόμενα και ο Πρόεδρος Trump θα θριαμβολογήσει ότι με τα συνεχόμενα και αλλοπρόσαλλα tweets του συνέβαλε στην ειρήνευση της περιοχής και στην ασφαλή απομάκρυνση των αμερικανικών στρατευμάτων. Σίγουρα όμως οι Κούρδοι της Συρίας βλέπουν το όνειρο της αυτοδιάθεσης να απομακρύνεται για άλλη μια φορά έχοντας γευθεί την εγκατάλειψη των συμμάχων τους και μια ακόμη -έστω μερική- αναγκαστική εγκατάλειψη των εστιών τους.

Σοκαριστικές οι εικόνες των αναμεταδόσεων από τα χωριά της τουρκοσυριακής μεθορίου με Κούρδους αμάχους αιμόφυρτους και οικογένειες να παίρνουν το δρόμο της προσφυγιάς για να απομακρυνθούν από την πολεμική λαίλαπα.

Αναμφίβολα ένας από τους στόχους της τουρκικής εισβολής είναι και η αλλοίωση της εθνολογικής σύνθεσης της τουρκοσυριακής μεθορίου με απομάκρυνση των κουρδικών πληθυσμών και μετεγκατάσταση ομάδων φίλα προσκείμενων στην Άγκυρα. Παγκόσμια, αλλά και στην Ελλάδα, αναπτύσσεται ένα αίσθημα συμπόνιας προς τους κατατρεγμένους Κούρδους το οποίο όμως, μέχρι στιγμής δεν έχει μετουσιωθεί σε μια έμπρακτη κρατική συμπαράσταση σε αυτόν τον λαό. Βασικός λόγος η βαθύτατη αποσταθεροποίηση της περιοχής που θα προκαλέσει μια ενδεχόμενη δημιουργία ενιαίου κουρδικού κράτους επηρεάζοντας άμεσα τέσσερα άλλα κράτη (Τουρκία, Ιράκ, Ιράν, Συρία). Οι παρενέργειες μιας τετραπλής απόσχισης και η δημιουργία ενός κράτους περίπου 30 εκατομμυρίων σίγουρα θα προκαλέσει μακροχρόνιες τριβές στην ήδη προβληματική περιοχή. Αναπόφευκτα οι τέσσερις επηρεαζόμενες χώρες θεωρούν ως μέγιστη απειλή για την ύπαρξη τους μια ενδεχόμενη κουρδική αυτοδιάθεση και παρά τις ριζικές μεταξύ τους διαφορές συσπειρώνονται σε κάποιο βαθμό για να εμποδίσουν μια ανάλογη εξέλιξη. Εκμεταλλεύονται μάλιστα επιδέξια και το ειδικό βάρος που διαθέτουν για να πείσουν ή ακόμη για να εκβιάσουν τους πατρόνες τους να αποτρέψουν ένα ανάλογο ενδεχόμενο. Υπέρτερα πληθυσμιακές οι τέσσερις χώρες που φιλοξενούν τις κουρδικές μειονότητες και με ζωτική στρατηγική σημασία είναι σε θέση -επί του παρόντος- να επιβάλλουν στις μεγάλες δυνάμεις την αποφυγή αποδοχής των κουρδικών αιτημάτων αυτοδιάθεσης.

Μέγιστο όμως σφάλμα θα ήταν να θεωρήσουμε ότι ο κουρδικός λαός είναι ενωμένος και σύσσωμα υποστηρίζει το όνειρο της αυτοδιάθεσης και δημιουργίας ενός μεγάλου κουρδικού έθνους. Μεγάλα τμήματα των κουρδικών πληθυσμών έχουν ομαλά ενταχθεί στις κοινωνίες των χωρών διαμονής τους. Ενίοτε δε επανδρώνουν και τις δυνάμεις ασφαλείας που καταδιώκουν τους ομοεθνείς τους. Επιπλέον υπάρχουν διαφορετικές επιδιώξεις όχι μόνο μεταξύ των κουρδικών πληθυσμών που είναι διασκορπισμένοι στις τέσσερις χώρες αλλά ακόμη και εντός αυτών. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα των Κούρδων στο Ιράκ που έχουν επιτύχει τη μεγαλύτερη αυτονομία από όλες τις άλλες ομάδες δημιουργώντας την Kurdistan Regional Government (KRG) ενώ παράλληλα συνεχώς βιώνουν πολυχρόνιες εμφύλιες ένοπλες διενέξεις μεταξύ των δύο βασικών οικογενειών (Barzani, Talabani) που ιστορικά κυριαρχούν στην πολιτικοκοινωνική ζωή της περιοχής.

Παρά την ύπαρξη μιας κοινής εθνοτικής συνείδησης και την κυριαρχία του σουνιτικού ρεύματος οι κουρδικοί πληθυσμοί χαρακτηρίζονται από χρήση διαφορετικών διαλέκτων και έναν βαθύτατο τοπικό κατακερματισμό σε φυλές και πολυμελείς οικογένειες (φατρίες) που επικρατούν έναντι της εθνοτικής ταυτότητας. Ως εκ τούτου πρέπει να αντιληφθούμε ότι ο λαός αυτός δεν έχει ακόμη αποκτήσει μια κυριαρχούσα αντίληψη εθνοτικής συνείδησης και ευρεία επιθυμία απόκτησης κρατικής υπόστασης. Ενδεχομένως, μεγάλος μέρος των Κούρδων, θα αποδέχονταν τη συνέχιση της παραμονής τους σε μια κρατική οντότητα που θα εξασφάλιζε ορισμένα βασικά δικαιώματα τους και τη γενικότερη ευημερία τους.

Είναι φυσικό εμείς οι Έλληνες, έχοντας μακροχρόνια γευθεί τα δεινά της τουρκοκρατίας να δείχνουμε κατανόηση στα βάσανα αυτού του κατατρεγμένου λαού και να βλέπουμε θετικά κάθε κίνηση προς την κατεύθυνση της αυτοδιάθεσης τους.

Αναμφίβολα και η ρήση «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου» είναι αποδεκτή στο ανίερο περιβάλλον των διεθνών σχέσεων και της ισορροπίας ισχύος. Το παραπάνω αξίωμα είναι λοιπόν αποδεκτό αλλά είναι τελείως διαφορετικό από την εναπόθεση όλων των ελπίδων του Ελληνισμού στο «ξανθό γένος», στον «Λουξεμβούργιο πεζοναύτη», στον «Θείο Σαμ» και στην εκ των έσω κατάρρευση της Τουρκίας (διαλέγετε κατά περίπτωση).

Μια ενδεχόμενη δημιουργία ανεξάρτητου κουρδικού κράτους δεν σημαίνει αυτόματα ότι η εναπομείνασα Τουρκία θα είναι λιγότερο αναθεωρητική και επεκτατική. Σε τελευταία ανάλυση, τυχόν δημιουργία κουρδικού κράτους ενδεχόμενα να αποτελέσει και την ταφόπλακα της Συνθήκης της Λωζάννης επί της οποίας -στο διπλωματικό επίπεδο- στηρίζουμε το μέγιστο των θέσεων μας για τη διαφύλαξη της εδαφικής μας ακεραιότητας και πλήθους κυριαρχικών δικαιωμάτων. Επίσης ουδεμία εξασφάλιση υπάρχει ότι το νέο κουρδικό κράτος θα είναι φιλικό προς την Ελλάδα και θα αποτελεί έναν οιονεί αντίπαλο της Άγκυρας. Ας μη ξεχνάμε την τουρκική επιρροή, παρουσία και επενδύσεις στο Ιρακινό Κουρδιστάν (KRG). Δεν κρίνω σκόπιμο να αναφέρω ιστορικές λεπτομέρειες παρελθοντικών γεγονότων αντιλαμβανόμενος τη δυναμική της ιστορίας και της διαφορετικότητας των περιστάσεων.

Σε μια «Μακιαβελική» θεώρηση ενδεχόμενα η ανοικτή πληγή της Τουρκίας στο κουρδικό μέτωπο, εντός και εκτός των συνόρων της, να αποτελεί την καλύτερη «λύση» για εμάς. Ακόμη και το μονίμως σε πολεμική ετοιμότητα ευρισκόμενο Ισραήλ έχει αποδειχθεί ότι δυσκολεύεται να συμβιώνει με μια συνεχώς σε εξέλιξη intifada. Το κόστος της καταπολέμησης της κουρδικής εξέγερσης είναι σημαντικό σε κάθε επίπεδο (ανθρώπινο, οικονομικό, διπλωματικό, ήπιας ισχύος) και σε περιόδους έξαρσης των συγκρούσεων γίνεται δυσβάστακτο. Φυσικά κάποιος δικαιολογημένα θα αντικρούσει τον ανθρώπινο πόνο, τις προσφυγικές ροές και τη συνεχή αύξηση της μαχητικότητας των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων λόγω απόκτησης πολύτιμης πολεμικής εμπειρίας. Επίσης η Άγκυρα προσπαθεί να επιδείξει ότι η επεκτατική-αναθεωρητική πολιτική της κατά του Ελληνισμού είναι ανεξάρτητη των τεκταινομένων στα νότια και ανατολικά της σύνορα. Συχνή και η υπερβολική επίκληση του αξιώματος ότι «η Άγκυρα σε περίπτωση απωλειών στην ανατολική της πλευρά θα επιζητήσει εδαφικά ανταλλάγματα στα δυτικά». Η δική μου εκτίμηση είναι η Άγκυρα, έχουσα μια μονίμως αιμορραγούσα πληγή στο εσωτερικό της, παρά τους «λεονταρισμούς» της θα είναι περισσότερο προσεκτική στις κινήσεις της στα υπόλοιπα μέτωπα με την προϋπόθεση ότι ο αντίπαλος της διαθέτει ικανή ισχύ και αποφασιστικότητα. Οι παραπάνω εκτιμήσεις δεν συνεπάγονται -με κανένα τρόπο- ότι η Ελλάδα θα πρέπει ενεργά να εμπλακεί σε οποιαδήποτε υποστήριξη προς κουρδικές ενέργειες αυτονόμησης για ευνόητους λόγους. Είναι αρκετή η πλήρης συνταύτιση με τις ενέργειες και διακηρύξεις των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε κάθε περίπτωση παραβίασης εκ μέρους της Άγκυρας του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε κάθε περίπτωση η συνέχιση της ύπαρξης του κουρδικού προβλήματος αποτελεί όπλο στην εξασθενισμένη φαρέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εν δυνάμει μοχλό πίεσης σε βάρος της Άγκυρας.

Η χειρότερη για τον Ελληνισμό εξέλιξη ίσως θα ήταν μια επιτυχημένη τουρκική προσέγγιση προς τα μετριοπαθή κουρδικά στρώματα με επίκληση και της κοινής θρησκείας και παροχή αρκετών αυτονόητων δικαιωμάτων. Μια τέτοια κίνηση, εφόσον θα ήταν επιτυχημένη, θα συντελούσε στην ακόμη μεγαλύτερη ενδυνάμωση της Τουρκίας απομακρύνοντας τον σημαντικότερο εφιάλτη της Άγκυρας και απελευθερώνοντας ακόμη μεγαλύτερη δυναμικότητα στις επεκτατικές τάσεις της.

* Ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης είναι αντιστράτηγος (ε.α.), πτυχιούχος Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου, υποψήφιος Διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο, διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ), διαλέκτης και συνεργάτης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ).

Κωνσταντίνος Λουκόπουλος*:Τι συμβαίνει στα αλήθεια στη Συρία; Πολλά, πικρά διδάγματα!

 Τα όσα συμβαίνουν στην ΒΑ Συρία με την τρίτη εισβολή της Τουρκίας στην «Ροτζάβα» (Συριακό Κουρδιστάν), με την «αιφνίδια αποχώρηση» των ΗΠΑ από εκεί και το άδειασμα των Κούρδων, αλλά και το ότι έχει ακολουθήσει με την εμπλοκή της Ρωσίας μέσω του… Συριακού Στρατού του Άσαντ έχουν αναντίρρητα σχέση με τη μελλοντική Συρία. Ακόμα και σήμερα, στο τέλος του 8ετούς εμφυλίου πολέμου, η Συρία παραμένει ένα χώρος συγκρούσεων όπου όλοι είναι εναντίον… όλων, όλοι συνδιαλέγονται στο παρασκήνιο με όλους και κάποιοι δίνουν τα χέρια κάτω από το τραπέζι. Το τι θα ακολουθήσει αδιαμφισβήτητα θα επηρεάσει και θα διαμορφώσει όχι μόνο την αυριανή Συρία αλλά και την συνολική δυναμική στην ευρύτερη Μέση Ανατολή!